Świdnica pod koniec istnienia Republiki Weimarskiej

Od jesieni 1929 roku partia Hitlera, Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotnicza (NSDAP) zwiększyła szeregi swoich zwolenników. Wykazały to wybory do sejmu Rzeszy (Reichstagu) z 14.9.1930 r. Wybory te jeszcze w dniu 28 maj 1928 roku dały hitlerowcom jedynie 1,94% głosów, a socjaldemokratom - 31,7%. Teraz hitlerowcy uzyskali już 26,8% głosów, a socjaldemokraci - tylko 24,8%.
W Świdnicy wybory komunalne z dnia 17.11.1929 roku przysporzyły hitlerowcom 13,3% głosów, podczas gdy socjaldemokraci uzyskali 77 1%, partia centrum - 19,4%, a Niemieckonarodowa Partia Ludowa - 19,2% głosów. Wśród 32 przedstawicieli miasta (radnych miejskich) zwolennicy Hitlera mieli teraz czterech przedstawicieli. Ważnym wydarzeniem politycznym było rozbicie przez hitlerowców wiecu partii socjaldemokratycznej odbywanego w sali tzw. Volksgarten przy dzisiejszej ul. Jagiellońskiej, w budynku, który obecnie popada w ruinę, a jeszcze przed 40 laty był domem kultury ZWAP. Następstwem ówczesnych ekscesów były dwa procesy sądowe w Świdnicy w dniach 23 grudnia 1929 roku i 10 czerwca - 5 lipca 1930 roku. Jako świadek zeznawał wtedy sam Hitler, który oświadczył, że NSDAP chce zdobyć władzę w Niemczech tylko na drodze legalnej.
Następowała brutalizacja metod walki politycznej. Wzrastała liczba manifestacji ulicznych. Dochodziło do walki na pięści i na noże, a czasami i do wymiany strzałów. W powiecie świdnickim zabito dwóch hitlerowców. Nagrobek jednego z nich nazwiskiem Franz Becker zachował się do niedawna na cmentarzu w Pszennie.
Rozwojowi partii hitlerowskiej sprzyjała trudna sytuacja gospodarcza. Podobnie jak współcześnie, stale wzrastała liczba bezrobotnych. 15.1.1930 roku w naszym mieście było zarejestrowanych 15,8% osób utrzymujących się z zasiłku. Robotnicy, którzy dotychczas nadzieję na poprawę bytu wiązali z sympatiami lewicowymi (jak do niedawna w Polsce), zaczynają wierzyć, że tylko Hitler jest tym, który zapewni im "pracę i chleb".
W wyborach do parlamentu z 31.7.1932 r. hitlerowcy uzyskują 41,9% głosów. W dniu 6.11.1932 r. otrzymują jednak jedynie 34,9%. 14.9.1930 r. Komunistyczna Partia Niemiec dostaje w Świdnicy 7,8% głosów, 31.7.1932 roku - 5,4% głosów, a 6.11.1932 roku - 8,0%.
Od 1.8.1929 roku pierwszym burmistrzem miasta jest dr Karl Peikert, od 1918 roku - pełniący funkcję drugiego burmistrza (dziś jakby wiceprezydenta). Zmarł on w 1931 roku, w wieku 47 lat. Ostatnim demokratycznym Burmistrzem Świdnicy, sprawującym swój urząd od lipca 1931 roku do kwietnia 1933 roku był Kurt Franke.

Edmund Nawrocki
na podstawie niemieckojęzycznego tekstu Horsta Adlera z Ratyzbony

24 sierpnia 2017 - Bartosza, Jerzego, Maliny