Krzywa Wieża Ząbkowice Śląskie

W centrum Ząbkowic Śląskich stoi budowla, która od wieków przyciąga wzrok – 34-metrowa ceglana wieża odchylona od pionu o ponad 2 metry. To najwyższa krzywa wieża w Polsce, często nazywana śląską Pizą, choć jej historia jest równie tajemnicza co fascynująca.

Do dziś nie wiadomo dokładnie, kiedy powstała ani jaki był jej pierwotny cel. Mogła być pozostałością zamku sprzed lokacji miasta, bramą miejską, a może od początku dzwonnicą – tę ostatnią funkcję pełniła na pewno od XV wieku aż do czasów II wojny światowej.

Dlaczego wieża jest krzywa

Budowla nie zawsze była pochylona. Przekrzywienie nastąpiło prawdopodobnie 15 września 1590 roku, kiedy w okolicy odnotowano wstrząsy tektoniczne. Możliwe też, że grunt pod fundamentami po prostu rozmoknął i zaczął osiadać nierównomiernie. Niezależnie od przyczyny, wieża przechyliła się o około 1,5 metra – dziś to odchylenie wynosi już 2,14 metra.

Istnieje też ciekawa legenda. Podobno jeszcze w XIX wieku na murze widniał napis: „Nazywam się Johannes Gleiß, wybudowałem tę wieżę krzywą z pilnością”. Czy to oznacza, że od początku miała być krzywa? Trudno powiedzieć, ale historia brzmi na tyle intrygująco, że warto ją znać.

Najniższa część wieży, do wysokości około 10 metrów, zbudowana jest z kamienia. Dopiero wyżej zaczyna się część ceglana, przebudowana na przełomie XIV i XV wieku równolegle z budową kościoła św. Anny.

Co zobaczysz w środku

Wejście do wieży znajduje się na poziomie pierwszego piętra – pierwotnie dostęp był możliwy tylko po drabinie lub zewnętrznych schodach. Pomieszczenie na parterze, dostępne wyłącznie od góry, służyło jako loch głodowy. Dziś mieści się tam wystawa „Średniowieczna Izba Tortur i Więzienie w Lochu Głodowym”.

Na szczyt wiedzie 139 schodów. Warto się zmęczyć, bo stamtąd rozpościera się widok na całe miasto i okoliczne Przedgórze Sudeckie. W wieży działa również Izba Pamiątek Regionalnych im. Józefa Glabiszewskiego – ekspozycja poświęcona historii Ząbkowic Śląskich.

Burzliwa historia przetrwania

W 1858 roku wielki pożar strawił znaczną część miasta, a wieża ucierpiała szczególnie mocno w partii szczytowej. Władze pruskie chciały ją rozebrać, ale miejscowi uparli się i po długich zabiegach udało się obiekt odbudować. Dawny blaszany hełm zastąpiono wtedy attyką w kształcie jaskółczych ogonów – to właśnie ją widać dziś na szczycie.

Współcześnie wieża też miała swoje problemy. We wrześniu 2018 roku zamknięto ją dla turystów z powodu pęknięć w murach. Remont trwał prawie trzy miesiące, ale od kwietnia 2019 roku można ją znowu zwiedzać.

W grudniu 2007 zakończył się gruntowny remont zewnętrznych ścian wieży. W 2000 roku budowla została wpisana do rejestru zabytków.

Dni i Noce Krzywej Wieży

Co roku w drugi weekend lipca miasto celebruje swój najbardziej rozpoznawalny zabytek podczas kulturalno-rekreacyjnego wydarzenia „Dni i Noce Krzywej Wieży”. To piątek i sobota pełne koncertów polskich gwiazd, happeningów, wystaw i pokazów. Podczas imprezy wieża staje się centrum wydarzeń, które przyciągają turystów z całego regionu.

Dla kogo to miejsce

Krzywa Wieża to atrakcja dla praktycznie każdego. Rodziny z dziećmi docenią nietypowy kształt budowli i możliwość wejścia na szczyt – choć trzeba liczyć się z pokonaniem 139 schodów, więc najmłodsi powinni być już w wieku, kiedy dadzą radę taką wspinaczkę. Miłośnicy historii i architektury znajdą tu fascynującą zagadkę – budowlę, której początków nie da się do końca wyjaśnić.

Wieża nie wymaga całego dnia – spokojne zwiedzanie z wejściem na szczyt i obejrzeniem wystaw zajmie około godziny, może nieco więcej. To idealna atrakcja do połączenia z wizytą w Ząbkowicach Śląskich, gdzie warto zobaczyć też ratusz, zamek książęcy czy cerkiew św. Jerzego.

Informacje praktyczne – godziny otwarcia i dojazd

Wieża jest otwarta codziennie (z wyjątkiem dni świątecznych) w godzinach 9:30-17:30. Ostatnie wejście możliwe jest o 17:00. Zwiedzanie odbywa się co 30 minut, więc warto to uwzględnić planując wizytę.

Znajdziesz ją przy ul. Świętego Wojciecha 7, tuż obok rynku – dosłownie 30 metrów od głównego placu miasta. Parking można znaleźć w centrum, a potem przejść się spokojnie zabytkowymi uliczkami. Ząbkowice Śląskie leżą na Przedgórzu Sudeckim w województwie dolnośląskim, więc dojazd z Wrocławia czy innych większych miast regionu nie stanowi problemu.

Na dużym placu rynkowym znajduje się kilka restauracji i Ząbkowickie Centrum Kultury i Turystyki, gdzie można uzyskać dodatkowe informacje turystyczne. Warto zaplanować wizytę tak, żeby mieć czas na spokojny spacer po mieście – Ząbkowice mają więcej do zaoferowania niż tylko krzywą wieżę.

Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich to nie tylko zabytek – to punkt widokowy, muzeum regionalne i symbol miasta, który przetrwał pożary, wstrząsy tektoniczne i plany rozbiórki.