Pałac w Jedlince Jedlina-Zdrój

Pałac Jedlinka to jeden z tych obiektów na Dolnym Śląsku, które łączą w sobie elegancję barokowej architektury z naprawdę burzliwą historią. Położony w Jedlinie-Zdroju, u podnóża Gór Wałbrzyskich, od kilkunastu lat funkcjonuje jako muzeum i przestrzeń hotelowa. Warto tu zajrzeć nie tylko dla samej budowli, ale przede wszystkim dla opowieści – od średniowiecznych warowni, przez porcelanowych magnatów, aż po tajemnice II wojny światowej.

To miejsce ma w sobie coś z wehikułu czasu. Nie każdy wie, że podczas wojny pałac nosił kryptonim „Willa Erika” i był siedzibą Organizacji Todt – tej samej, która nadzorowała budowę podziemnych kompleksów Riese w pobliskich Górach Sowich.

Historia pałacu – od średniowiecza po współczesność

Pierwsze wzmianki o Jedlince, wtedy jeszcze Tannhausen, pochodzą z XIII wieku. W tym miejscu stała warownia należąca do włości zamku Grodno, a właścicielem był książę jaworsko-świdnicki Bolko I Surowy. Obecna forma pałacu to efekt przebudowy z początku XVII wieku, kiedy powstał barokowy dwór. Projekt przypisuje się Carlowi Gotthardowi Langhansowi, temu samemu architektowi, który projektował Bramę Brandenburską w Berlinie.

Prawdziwy rozkwit nastąpił w XVIII wieku, gdy dobra pałacowe rozwijały się wraz z lokalnym uzdrowiskiem. Ale najbardziej fascynujący rozdział w historii Jedlinki to XIX wiek i postać Carla Kristera. Ten „śląski Rockefeller” kupił pałac w 1861 roku, będąc już uznanym potentatem przemysłu porcelanowego z Wałbrzycha. Krister zrewolucjonizował produkcję porcelany na Dolnym Śląsku, a w Jedlince postanowił spędzić starość.

Choć mieszkał tu tylko kilka lat, zostawił trwały ślad – odnowił pałac, ufundował dom zdrojowy w pobliskim Charlottenbrunn (dzisiejsza Szczawno-Zdrój), halę spacerową i przekazał środki na budowę kościoła ewangelickiego. Jedno ze źródeł w Jedlinie-Zdroju do dziś nosi imię Teresa – na cześć jego żony. Na terenie majątku działał wówczas browar i gospoda, tradycja piwowarstwa wróciła tu zresztą po latach.

Małżeństwo Kristerów nie miało dzieci, więc pałac odziedziczyła jedna z ich podopiecznych. Później obiekt kilkukrotnie zmieniał właścicieli.

W 1889 roku Jedlinkę kupił Gustaw Adolf Böhm, ostatni przedwojenny prywatny właściciel. To za jego czasów, dzięki nowej linii kolejowej Kłodzko-Wałbrzych, Jedlina-Zdrój zaczęła się rozwijać jako popularne uzdrowisko.

Pałac podczas II wojny światowej – tajemnice Organizacji Todt

Lata 1944-1945 to najciemniejszy okres w historii pałacu. Niemcy utajnili obiekt pod kryptonimem „Willa Erika” i umieścili tu biuro projektowe Organizacji Todt – paramilitarnej formacji budowlanej odpowiedzialnej za wielkie inwestycje Trzeciej Rzeszy. W Jedlince planowano i koordynowano budowę podziemnych kompleksów w Górach Sowich, znanych pod kryptonimem Riese (Olbrzym).

Na terenie dóbr pałacowych i folwarku powstał obóz jeniecki – filia Gross-Rosen. Więźniowie pracowali przy budowie tajemniczych sztolni, które miały stanowić podziemne zakłady zbrojeniowe lub nawet jedną z kwater Hitlera. Do dziś nie wszystkie tajemnice kompleksu Riese zostały wyjaśnione, a ekspozycja w pałacu przybliża tę mroczną kartę historii.

Co można zobaczyć podczas zwiedzania

Pałac przeszedł gruntowną renowację i obecnie udostępnia zwiedzającym kilka unikalnych pomieszczeń. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, który oprowadza po najciekawszych salach i opowiada historię miejsca.

Do zobaczenia są między innymi:

• Komnata heraldyczna z herbami i emblematami dawnych właścicieli
• Sala Gustawa Boehma poświęcona ostatniemu przedwojennemu właścicielowi
• Sala balowa – prawdziwa perełka z sufitem zdobionym płatkami prawdziwego złota
• Pokój Carla Kristera z kolekcją wyrobów porcelanowych, przypominający o związkach magnata z Jedlinką
• Trzy sale rezydencjonalne urządzone w stylu XIX-wiecznym
• Pracownia sztukatorska pokazująca rzemiosło dekoracyjne
• Klatka schodowa dla służby – ciekawy element architektury użytkowej

W pałacu można obejrzeć wystawy stałe: mineralogiczną, poświęconą historii pałacu oraz ekspozycję dotyczącą Organizacji Todt i budowy kompleksów Riese. Zwiedzanie często kończy się projekcją filmów o historii pałacu i Jedliny-Zdroju.

Budynek wciąż jest w trakcie renowacji, więc w niektórych pomieszczeniach może być chłodno – warto zabrać coś cieplejszego do ubrania.

Replika pociągu pancernego Amerika

Na zewnątrz, w bezpośrednim sąsiedztwie pałacu, stoi replika pancernego pociągu „Amerika” – jednego z pociągów specjalnych Adolfa Hitlera. Wagon prezentuje się imponująco i stanowi dodatkową atrakcję, szczególnie dla osób interesujących się historią militarną. To dobry punkt do zrobienia pamiątkowych zdjęć i zobaczenia, jak wyglądały te niezwykłe pojazdy.

Browar Jedlinka – tradycja piwowarstwa wraca

Od 2014 roku w jednym z budynków dawnego zespołu pałacowo-parkowego działa Browar Jedlinka z salą restauracyjną. To nawiązanie do tradycji piwowarskich z czasów, gdy na terenie majątku funkcjonował browar i gospoda. Po zwiedzaniu pałacu warto zajrzeć do restarobaru na degustację lokalnych piw i posiłek. Miejsce cieszy się dobrą opinią wśród odwiedzających.

Dla kogo jest Pałac Jedlinka

To miejsce sprawdzi się dla różnych grup. Miłośnicy historii znajdą tu fascynujące opowieści z kilku epok, od średniowiecza po XX wiek. Osoby interesujące się architekturą docenią barokowy styl i XIX-wieczne detale wnętrz, szczególnie salę balową ze złoceniami.

Rodziny z dziećmi mogą tu przyjechać na kilka godzin – zwiedzanie pałacu połączone z oglądaniem repliki pociągu i wizytą w browarze (dla rodziców) to dobry pomysł na popołudnie. Obiekt jest dostosowany dla osób na wózkach – dostępny parking i toaleta.

Seniorzy również chętnie odwiedzają Jedlinkę, szczególnie ci, którzy interesują się historią regionu i pamiętają czasy, gdy Dolny Śląsk był jeszcze częścią Niemiec. Ekspozycje poświęcone Carlu Kristerowi i Gustawowi Böhmowi przywołują atmosferę XIX-wiecznego uzdrowiska.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Adres: ul. Zamkowa 8, 58-330 Jedlina-Zdrój

Kontakt: telefon 74 845 40 07, e-mail: [email protected]

Godziny otwarcia: W sezonie zimowym pałac jest otwarty do godziny 17:00. Kasa znajduje się w głównym budynku, choć nie jest zbyt dobrze oznakowana od zewnątrz – warto rozejrzeć się przy wejściu.

Ceny biletów: Szczegółowy cennik najlepiej sprawdzić na stronie internetowej jedlinka.pl lub zadzwonić przed wizytą. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, co wliczone jest w cenę biletu.

Jak dojechać: Jedlina-Zdrój znajduje się w Górach Wałbrzyskich, około 10 km od Wałbrzycha. Samochodem można dojechać drogą krajową nr 35 w kierunku Kłodzka, a następnie skręcić w stronę Jedliny-Zdroju. Pałac znajduje się przy ulicy Zamkowej – jest dostępny bezpłatny parking. Dojazd komunikacją publiczną: stacja kolejowa Jedlina-Zdrój obsługiwana jest przez pociągi na linii Wałbrzych-Kłodzko. Od stacji do pałacu około 1,5 km piechotą.

Ile czasu przeznaczyć: Samo zwiedzanie pałacu z przewodnikiem to około godziny. Jeśli doliczyć oglądanie repliki pociągu, spacer po okolicy i wizytę w browarze, warto zarezerwować 2-3 godziny.

Co w okolicy: Jedlina-Zdrój to uzdrowisko z tradycjami, więc można połączyć wizytę w pałacu ze spacerem po parku zdrojowym. W promieniu kilkunastu kilometrów znajdują się: zamek Grodno, podziemne kompleksy Riese (Osówka, Włodarz), zamek Książ w Wałbrzychu oraz Stara Kopalnia – Centrum Nauki i Sztuki. To dobra baza wypadowa do zwiedzania całego regionu Gór Wałbrzyskich.

Pałac Jedlinka ma dostęp dla osób na wózkach, toaletę, parking oraz restaurację. Obiekt jest odpowiedni dla dzieci. Na Google My Business ma ponad 1600 recenzji ze średnią oceną 4,4/5, co świadczy o pozytywnym odbiorze wśród zwiedzających.