Pałac w Świebodzicach

W Świebodzicach, niedaleko rynku, na niewielkim wzgórzu stoi okazały pałac otoczony starym parkiem. Mieszkańcy znają go pod kilkoma nazwami – Zamek Hugona, Pałac Seidlów, a starsi pamiętają jeszcze niemieckie Hugoschloss. To jedna z najciekawszych budowli w mieście, choć z pewnością najbardziej tajemnicza – od dziesięcioleci nie można wejść do środka, bo mieści się tu Dom Pomocy Społecznej dla Dzieci prowadzony przez siostry zakonne.

Mimo że nie da się zwiedzić wnętrz, warto przyjść tu na spacer. Sama bryła budynku robi wrażenie, a historia tego miejsca sięga połowy XIX wieku i splata się z losami dolnośląskich przemysłowców, zakonnic i nawet przyszłego papieża.

Historia budowy – dwa style, dwóch właścicieli

Budowę pałacu rozpoczął w 1858 roku hrabia Hugo von Kramst, bogaty dolnośląski przemysłowiec. Niestety, dwa lata później zmarł, a właścicielką została jego wdowa Maria z domu Seidel. Budowla stała niedokończona, aż w końcu obiekt został ukończony po niespełna 20 latach za sprawą Roberta Seidla, właściciela browaru w Świebodzicach.

Ta zmiana właścicieli w trakcie budowy odcisnęła piętno na architekturze. Pałac ma widoczne dwa rodzaje architektoniczne – wcześniejsza część posiada cechy renesansu angielskiego oraz architektury neogotyckiej. Gdy się przyjrzy uważnie, widać te różnice – jakby dwóch architektów realizowało własne wizje w jednym budynku.

Robert Seidel prowadził browar w Świebodzicach przez blisko 30 lat. Po jego śmierci w 1892 roku interes przejęła żona Otylia, która zarządzała nim przez kolejne miesiące, aż w końcu w 1894 roku sprzedała cały rodzinny biznes za 400 tysięcy marek.

Siostry zakonne i niecodzienna historia posagu

Historia pałacu nabrała zupełnie innego charakteru pod koniec XIX wieku. Dwie z trzech córek Roberta Seidla – Otylia i Robertyna – wstąpiły do Zgromadzenia Sióstr Szkolnych we Wrocławiu, a pałac wraz z przyległym parkiem otrzymały w posagu. Nietypowy to był posag – całe rezydencje raczej nie trafiały do zakonów w ten sposób.

Matka dziewcząt zaproponowała, by siostry ze Zgromadzenia zamieszkały z nią i córkami w pałacu, a 14 listopada 1899 roku do rezydencji przybyły pierwsze zakonnice. Początkowo było to miejsce, gdzie chore i zmęczone zakonnice nabierały sił do dalszej pracy, a prócz tego wykonywały szaty liturgiczne.

W okresie międzywojennym działalność się rozwinęła. Mieściła się tu szkoła gospodarstwa domowego i ogrodnictwa, która kształciła młode dziewczyny z biednych rodzin. Podczas II wojny światowej siostry angażowały się w niesienie pomocy Polakom pracującym w pobliskich obozach pracy, organizowały nabożeństwa i Msze święte dla Polaków na zsyłce, a także prowadziły stołówkę ludową.

Papież Polak nocował w pałacu

W 1945 roku siostry musiały opuścić dom, który zajęły wojska radzieckie urządzając w nim szpital. Dopiero rok później mogły wrócić. Po wojnie pałac stał się domem dziecka, a później Domem Pomocy Społecznej.

W 1956 roku w pałacu spał ówczesny ksiądz Karol Wojtyła, kończąc swoją rowerową podróż po Sudetach. W obiekcie spędził jedną noc, a następnego ranka odprawił mszę świętą w pałacowej kaplicy.

To jeden z tych faktów, o których nie każdy wie. Przyszły papież Jan Paweł II rzeczywiście tu nocował, choć była to tylko jedna noc podczas wyprawy rowerowej.

Co można zobaczyć – spacer po okolicy pałacu

Piękna budowla nie jest udostępniona do zwiedzania ze względu na charakter prowadzonej działalności, ale można swobodnie wejść i obejrzeć pałac z bliska. Warto podejść pod sam budynek – nikt nie przegania, choć oczywiście trzeba pamiętać, że to nie ruina do eksploracji, tylko działający ośrodek.

Sama architektura robi wrażenie z zewnątrz. Monumentalna bryła w stylu renesansu angielskiego z elementami neogotyku, charakterystyczne wieżyczki, bogato zdobione elewacje. Całość otacza park z licznymi starymi drzewami, który również warto obejrzeć.

Przy pałacu znajduje się również cmentarz, na którym chowano w przeszłości siostry ze zgromadzenia. To kameralne miejsce pamięci, które dodaje całemu miejscu specyficznego klimatu.

Dla kogo to miejsce

Pałac Seidlów to pozycja przede wszystkim dla miłośników architektury i historii. Nie ma tu interaktywnych wystaw, przewodników oprowadzających po komnatach czy kawiarni w pałacowych piwnicach. Jest za to możliwość zobaczenia pięknej budowli z epoki, która wciąż pełni swoją funkcję – tylko zupełnie inną niż pierwotnie.

Rodziny z dziećmi mogą połączyć wizytę z przechadzką po parku. Dla fotografów to świetny punkt – pałac prezentuje się okazale, szczególnie od strony głównego wejścia. Osoby interesujące się historią Dolnego Śląska znajdą tu jeszcze jeden element układanki opowieści o przemysłowych rodach, które budowały ten region w XIX wieku.

Praktyczne informacje – lokalizacja i dojazd

Pałac mieści się w Świebodzicach przy ulicy Adama Mickiewicza 8. To niedaleko centrum miasta, można dojść pieszo z rynku w kilka minut. Jeśli ktoś przyjeżdża samochodem, w okolicy da się zaparkować przy ulicy.

Świebodzice leżą niedaleko Świdnicy i słynnego zamku Książ – to dobry punkt na mapie jednodniowej wycieczki po tym rejonie Dolnego Śląska. Samo miasto ma więcej zabytków – średniowieczne mury miejskie, rynek z ratuszem, kościół św. Mikołaja czy mural poświęcony Gustavowi Beckerowi, który stworzył tu imperium zegarmistrzowskie.

Na wizytę przy pałacu wystarczy 20-30 minut, chyba że ktoś planuje dłuższy spacer po parku. Wejście na teren jest bezpłatne, bo to po prostu spacer po okolicy budynku. Nie ma godzin otwarcia w tradycyjnym sensie – można podejść i obejrzeć pałac z zewnątrz w ciągu dnia, pamiętając o tym, że to teren działającego ośrodka pomocy społecznej.

Warto mieć ze sobą aparat – budowla naprawdę fotogeniczna, a stare drzewa w parku tworzą malowniczy kadr. Najlepiej przyjść w dzień, gdy jest dobre światło – wtedy detale architektoniczne są lepiej widoczne.