Zapora Wodna na Bystrzycy Zagórze Śląskie

Kamienna zapora na Bystrzycy w Zagórzu Śląskim to potężna budowla z 1917 roku, która stworzyła jedno z bardziej malowniczych jezior w Sudetach. 44 metry wysokości, 230 metrów długości w koronie i 29 metrów szerokości u podstawy – to parametry, które robią wrażenie na żywo. Zapora nie tylko pełni funkcję przeciwpowodziową, ale też produkuje energię elektryczną, a jej korona dostępna jest dla zwiedzających.

Historia budowy zapory na Bystrzycy

W latach 1911-1914 na rzece Bystrzycy wybudowano zaporę wodną, której zadaniem była ochrona okolicznych terenów przed powodziami, które pod koniec XIX wieku kilkakrotnie nawiedzały Dolny Śląsk. Budowa trwała kilka lat i była poważnym przedsięwzięciem inżynieryjnym jak na tamte czasy.

Konsekwencje powstania zapory były znaczące dla lokalnej społeczności. Żeby było to możliwe, wysiedlono, a następnie zalano znajdującą się w dolinie rzeki wieś Schlesierthal (Śląska Dolina), o której pierwsze wzmianki pochodzą z połowy XVI wieku. Ta zalana wioska to dziś temat wielu legend i opowieści – w okresach suszy, gdy poziom wody spada, podobno można dostrzec fragmenty dawnej zabudowy.

Tama zbudowana została z gnejsowych bloków kamiennych, co nadaje jej charakterystyczny, surowy wygląd. To solidna konstrukcja, która przetrwała ponad sto lat i wciąż pełni swoje funkcje.

Elektrownia Wodna posiada trzy generatory zbudowane w 1913 roku – oryginalne urządzenia działają do dzisiaj, co samo w sobie jest technologiczną ciekawostką.

Jezioro Bystrzyckie – efekt spiętrzenia wód

Zapora spiętrzyła wody Bystrzycy, tworząc Jezioro Lubachowskie, zwane też Bystrzyckim. Zbiornik ma długość około 3,2 km, a całkowitą powierzchnię 0,5 km². Spiętrza 8 mln m3 wody, tworząc jezioro o powierzchni 51 ha.

Jezioro wkomponowane jest w dolinę między Górami Sowimi a Górami Wałbrzyskimi. Jego brzegi są mocno pofałdowane, co tworzy malownicze zakątki i różnorodne widoki podczas spaceru. Latem i jesienią okoliczne lasy przybierają intensywne barwy, które odbijają się w tafli wody.

Jezioro Bystrzyckie to świetne miejsce na wypoczynek nad wodą i miejsce gdzie można popływać kajakiem czy rowerem wodnym. Nad brzegiem działają wypożyczalnie sprzętu wodnego, więc można aktywnie spędzić czas na wodzie.

Co zobaczyć na zaporze w Zagórzu Śląskim

Korona zapory jest otwarta, więc można nią przejść na drugą stronę jeziora. To główna atrakcja tego miejsca – spacer po szczycie zapory daje niepowtarzalne widoki. Z jednej strony rozciąga się tafla Jeziora Bystrzyckiego otoczona zalesionymi wzgórzami, z drugiej można zajrzeć w dolinę Bystrzycy, która opada stromym spadkiem.

Przed wejściem można zobaczyć tablice informacyjne – jedna mówi o technologii uzyskiwania prądu elektrycznego, a druga o historii samej zapory. Warto poświęcić chwilę na ich przeczytanie, bo przybliżają kontekst historyczny i techniczny budowli.

Na koronie zapory widać elementy jej urządzeń, które pamiętają czasy budowy. To autentyczne mechanizmy sprzed ponad wieku – zasuwy, śluzy, metalowe elementy konstrukcyjne. Dla osób zainteresowanych historią techniki to fascynujący widok.

Spacer koroną zapory to krótka trasa – niespełna 230 metrów – ale wrażenia są spore. Szczególnie gdy spojrzy się w dół i uświadomi sobie wysokość budowli.

Zapora w Zagórzu Śląskim ma swoją filmową przeszłość – pojawiła się w produkcjach kinowych jako element scenografii. Jej monumentalny charakter i otoczenie przyciągają ekipy filmowe.

Szlaki i spacery wokół jeziora

Wokół Jeziora Bystrzyckiego prowadzą szlaki turystyczne, które pozwalają obejść zbiornik i podziwiać go z różnych perspektyw. Po 30 minutach spaceru wzdłuż brzegu Jeziora Bystrzyckiego docieramy do zapory wodnej – to orientacyjny czas marszu z Zagórza Śląskiego.

Można wybrać trasę jednym brzegiem i wrócić drugim, choć nie wszędzie są wygodne ścieżki. Niektóre odcinki prowadzą bezpośrednio przy wodzie, inne wiją się przez las nieco wyżej. Wiosną i latem roślinność jest bujna, jesienią dominują ciepłe barwy liści.

W okolicy znajduje się też Most na Jeziorze Bystrzyckim – kolejny punkt widokowy wart uwagi podczas spaceru. Z mostu roztaczają się ciekawe perspektywy na wodę i okoliczne wzgórza.

Dla kogo jest ta atrakcja

Zapora i jezioro to miejsce uniwersalne – sprawdzi się zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i dla osób szukających spokojnego spaceru na łonie natury. Dzieci fascynuje możliwość przejścia po koronie zapory i widok na wodę z góry. Starsze dzieci zainteresują się historią zalanej wsi i technicznymi aspektami budowli.

Miłośnicy fotografii znajdą tu wiele ciekawych kadrów – od panoram jeziora po detale kamiennej konstrukcji zapory. Jesienią, gdy mgły unoszą się nad wodą, a lasy przybierają złote i czerwone barwy, miejsce to wygląda szczególnie malowniczo.

Osoby aktywne mogą połączyć wizytę na zaporze z dłuższym szlakiem przez Góry Sowie lub Góry Wałbrzyskie. W okolicy znajduje się kilka szlaków prowadzących przez okoliczne szczyty, w tym przez Kurzętnik.

To też dobry punkt wypadowy dla osób zwiedzających okoliczne atrakcje – w niedalekiej odległości leży Zamek Grodno, a sam region Gór Sowich kryje wiele tajemniczych miejsc związanych z historią II wojny światowej.

Informacje praktyczne – dojazd, parking, czas zwiedzania

Najbliżej zaparkujemy samochód na parkingu przy ulicy Spacerowej w Zagórzu Śląskim. Parking jest bezpłatny. Stamtąd do zapory prowadzi przyjemna trasa spacerowa wzdłuż brzegu jeziora.

Dojazd samochodem: Zagórze Śląskie leży w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim. Z Wałbrzycha to około 15-20 minut jazdy. Z Wrocławia trzeba liczyć się z drogą trwającą około godziny. Miejscowość dobrze oznaczona, dojazd nie sprawia problemów.

Wstęp na koronę zapory jest bezpłatny – można zwiedzać o dowolnej porze, choć oczywiście w dzień widoki są lepsze. Nie ma godzin otwarcia ani zamknięcia, zapora dostępna jest cały rok.

Czas zwiedzania: Sam spacer po koronie zapory to 10-15 minut. Jeśli doliczyć dojście z parkingu i powrót, plus chwilę na podziwianie widoków, warto zarezerwować około godziny. Dla osób planujących spacer wokół jeziora czas wydłuża się do 2-3 godzin, w zależności od tempa i wybranej trasy.

Wypożyczalnia sprzętu wodnego działa sezonowo – kajaki i rowery wodne można wynająć w miesiącach letnich. Ceny standardowe jak na tego typu atrakcje w regionie.

Infrastruktura: Przy jeziorze są ławki i miejsca do odpoczynku. W Zagórzu Śląskim działają restauracje i sklepy, gdzie można zaopatrzyć się przed wycieczką lub zjeść po spacerze.

Najlepszy czas na wizytę: Zapora wygląda imponująco o każdej porze roku. Latem można połączyć zwiedzanie z kąpielą lub wypożyczeniem kajaka. Jesień przynosi najbardziej malownicze widoki dzięki kolorom liści. Wiosną, szczególnie po roztopach, poziom wody jest wysoki i zapora prezentuje się najbardziej spektakularnie. Zimą miejsce jest spokojniejsze, ale równie fotogeniczne.

Zapora administracyjnie znajduje się w Zagórzu Śląskim, chociaż fizycznie leży bliżej miejscowości Lubachów – stąd czasem mylone nazwy: zapora w Zagórzu Śląskim lub zapora lubachowska.

Warto mieć przy sobie aparat lub telefon z naładowaną baterią – widoki z korony zapory i okolice jeziora to materiał na wiele udanych zdjęć. Wygodne obuwie też się przyda, szczególnie jeśli planuje się dłuższy spacer wokół zbiornika.